Het gaat om het transformeren van een modernistische kantoortoren (’69) in centrum van Brussel, van een eenzijdig kantoorgebouw naar een gemengd programma met een publieke meerwaarde. Het wordt een katalysator voor de voetgangerszone, een connector voor de publieke ruimtes in de omgeving. Het is een transformatie van een zwarte zware doos naar een transparant, uitnodigend geheel.
De ambities voor MULTI (nieuwe naam voor de Brouckèretoren) bestaan uit het realiseren van een actueel en relevant project door een grondig onderzoek naar zijn ruimtelijke en maatschappelijke context. Door het begrijpen van de huidige rol en de potentie van het gebouw wordt het nieuwe project voorgesteld. Als ‘Urban Platform’ kan het project een connector zijn tussen de verschillende omliggende buurten.
MULTI is een exponent van de Bruxellisation en onderdeel van het Manhattan project – een stedenbouwkundig project voor Brussel in de jaren zestig. Het onderzoek van de huidige performantie en het potentieel van het bestaande gebouw op het gebied van duurzaamheid en transformeerbaarheid leiden tot het realiseren van een hoog performant stedelijk project. Als “Urban Platform” en ‘Urban Connector’ ambieert het project de realisatie van het voetgangersgebied te ondersteunen en te versterken. Dit kan gebeuren door het gebouw maximaal voor het publiek toegankelijk te maken, door enkele bijzonder plekken en potenties te actualiseren -zoals de stedelijke terrassen, de stedelijke tuinen- en door de buitenruimte rond het gebouw maximaal als waardevolle ruimte met een publiek karakter in te richten.
Om tot een gedragen maatschappelijk relevant project te komen, dat reageert op actuele stedelijke urgenties, volgen we een emblematische aanpak. De transparante dialoog, het ontwerpmatig
onderzoek, het duurzaamheidsonderzoek (BREEAM) en de herbruikbaarheid nemen daarin een centrale positie.
Situatie
De voormalige Brouckèretoren is gelegen in het centrum van Brussel, tussen de centrale lanen en het Sint-Katelijneplein, grenzend aan het de Brouckèreplein en de toekomstige voetgangerszone. De toren wordt in het noorden door de Augustijnenstraat begrensd, in het oosten door de Anspachlaan, in het westen door de Lakensestraat en grenst aan de zuidzijde aan de Bisschopstraat.
Het basisconcept betracht MULTI tot een ‘stedelijk platform’ te transformeren. Dit kan letterlijk genomen worden: als een verheven oppervlak vanwaar je het stadsleven kan aanschouwen, maar tegelijk maakt het zelf het stadsleven mogelijk. MULTI als stedelijk platform wordt een nieuwe, ‘publieke’ actor in het stadsleven: het gemengd gebruik, de verwevenheid met de stad, het overlappen van functies en de circulatie, het komen en gaan. De combinatie van de horizontale beweging van passage en de verticale beweging van leven en werken in het gebouw geeft grootse mogelijkheden om het gebouw tot een echt stedelijk platform om te toveren. Gebouwen zijn een testament van onze gemeen gedragen samenleving: toonaangevend, reflecterend, zin gevend aan ons straatbeeld. Om te komen tot een visie die de stedelijke gevoeligheden van Brussel in acht neemt, stelden we een diagnostiekboek samen waarin de ruimtelijke en maatschappelijke context centraal staan. Deze diagnostiek werd bij de effectenstudie opgenomen. Hieruit kwam de sterkte-zwakte analyse tot stand.
MULTI, gelegen aan een knooppunt van publiek transport, biedt meer dan 45 000 m² extra ruimte aan het centrum van Brussel. Op zo’n optimaal bereikbare locatie is het slim om de ruimte optimaal in te zetten. Het hele project kadert binnen een transformatie van auto-infrastructuur naar een stedelijke ruimte. Dankzij het torenvolume blijft de footprint beperkt.
Vandaag bestaat er een zekere barrière tussen de centrale lanen: het de Brouckèreplein, de Anspachlaan, het Muntplein en de zone rond Sint-Katelijne. Door de basis van de toren en de trottoirzone rondom anders aan te pakken, kunnen we van deze barrière een connectie maken. De centrale lanen worden als een te versterken metropolitane pool gekenmerkt. De interventie van MULTI zorgt voor een kwalitatieve uitbreiding van deze zone van centrale lanen. Het trottoir wordt uitgebreid, de in- en uitrit voor de parking verdwijnen van het publieke domein. Doordat de buspassage verdwijnt aan de zijde van de Lakensestraat ontstaat een nieuw stedelijk plein. Zo wordt de connectie tussen de Anspachlaan en dit nieuwe plein -met in het verlengde Sint-Katelijne- sterk verbeterd. Zo wordt het geen eiland, maar een plein dat zich nestelt tussen de ruimschoots aanwezige publieke ruimtes rondom. Door het gelijkvloerse niveau met ingangen te verrijken, wordt het een alzijdig gebouw dat de buurt oplaadt en extra tot leven laat komen. We creëren publieke interieurs die een verlengde vormen van de publieke exterieurs. Om deze link ook fysiek zichtbaar te maken, zal ook de vloerafwerking van de publieke buiten- en de binnenruimte dezelfde blauwe hardsteen zijn.
Concept
Een uitgebreide lezing van het oorspronkelijke gebouw is van belang om de bestaande intenties en krachtlijnen niet teniet te doen. Aan de basis bestaat het gebouw uit een sokkel die met een zware galette wordt bekroond. Boven deze sokkel staat een torenvolume die als het ware tracht te zweven boven door een offset te houden van het volume eronder.
MULTI werd genomineerd voor ‘be exemplary 2017’.
